Nakon prvog kvartala 2010. godine može se govoriti o stabilizaciji ekonomije i projekcijama blagog oporavka. U tom kontekstu hrabri i procjena MMF-a da će rast crnogorske ekonomije iduće godine od 4,6% biti jedan od bržih u regionu. Ipak, čini mi se racionalnim ostati u ovom trenutku pri procjenama koje su nešto konzervativnije, odnosno 3%, što je u skladu sa srednjoročnim budžetskim projekcijama.
Osnovni cilj ekonomske politike za ovu godinu ostaje nepromijenjen. Obezbijediti punu stabilizaciju ekonomskih prilika. To znači da je potrebno obezbijediti punu likvidnost državnog budžeta, nastaviti resturkturiranje velikih preduzeća što je uslov njihovog opstanka, obezbijediti otpočinjanje novog investivionog ciklusa koji bi se nastavio u godinama koje slijede i staviti u funkciju Investiciono-razvojni fond.
Ipak, jedna važna karika nedostaje. Pojačavanje bankarskih aktivnosti je jedan od neophodnih uslova da bi se osnovni cilj ostvario. Država, odnosno Vlada, imaju ograničene mogućnosti djelovanja prema bankarskom sektoru. Jedan od osnovnih instrumenata je politika garancija koja je prevashodno iskorišćena da bi se pomoglo restrukturiranje velih sistema, kao i otvorile šanse konsolidacije pojedinih srednjih preduzeća. Sličan mehanizam bi trebalo da bude instrument Investiciono-razvojnog fonda. Kako je problem malih i srednjih preduzeća uglavnom problem likvidnosti, kao i u brojnim drugim zemljama jedan od zadataka je i kreirati alternativne mehanizme bankarskom sektoru. Neke od ideja obuhvataju proizvodnju faktoring usluga ili po ugledu na neke druge zemlje uspostavljanje berze potraživanja koja bi pomogla sprovođenju multilateralnih potraživanja.
U međuvremenu, za očekivati je i da će banke pročistiti svoje aktive i dodatno se kapitalizovati. Ohrabrujuće su najave pojedinih banaka kada su paketi refinansiranja u pitanju, odnosno dinamika drugih kada je u pitanju povlačenje sredstava od EIB-a i KWF-a u pitanju. Generalno, međutim, aktivnosti realtivno manjih banaka ne mogu kompenzirati neaktivnost većih i u tom smislu potrebno je dodatno djelovanje Centralne banke. Set novih zakona iz oblasti bankarskog sektora će, svakako, primjenom najbolje svjetske prakse pomoći.
S druge strane, neophodno je promovisati kulturu preduzetništva. Bez nje nema tržišne ekonomije, ali ni razvoja ekonomije. To znači malo više kreativnosti u izboru biznis ideja. Potencijalno svaki uvezeni predmet je biznis šansa i to ne samo crnogorska već regionalna. Ugovori o slobodnoj trgovini dodatno generišu ideje koje se više ne smiju isrpljivati samo u stanogradnji, trgovini ili uslužnim djelatnostima. Investiciono-razvojni fond bi i u tom smislu mogao pomoći – promovisanjem biznis ideja.
Istovremeno, situacija sa javnim finansijama pojedinih članica EU zabrinjava. Upućuje na oprez i potrebu da zemlje razmišljaju o što je moguće više back-up opcija. U tom kontekstu, baca se novo svijetlo na potencijalni aranžman sa MMF-om, s ciljem afirmisanja ekonomske politike koju Vlada vodi i na taj način obezbijedi sinergija u odnosu na evropska tržišta kapitala.
S poštovanjem,
dr Igor Lukšić, potpredsjednik Vlade i ministar finansija